Custom Search

Son yıllarda D vitamini ile ilgili yapılan araştırmalar iki gerçeği ortaya koymuş bulunuyor. Birincisi D vitamininin önceden bildiğimizden daha önemli bir vitamin olduğu, ikincisi ise D vitamini eksikliğinin tahmin edilenin çok ötesinde yaygın bir sağlık sorunu oluşu. D vitamini eksikliği ekonomik açıdan gelişmiş bir ülke olan ABD'de bile çok sık görülüyor. D vitamini konusunda Türkiye de daha iyi bir konumda sayılmaz. Ülkemizde, özellikle anneler ile çocuklarının büyük çoğunluğunun yeterince D vitamini alamadığı söyleniyor. İşte bu sebeple D vitamini eksikliği hakkında toplumun bilgilenmesi önemli. Buna yardımcı olmak amacıyla D vitamini eksikliğinin nedenleri, belirtiler ve sonuçları ile nasıl anlaşılıp tedavi edilebileceğini sizin için araştırdık. Hatırlatmamız gereken husus ise burada okuyacaklarınızın bilgilendirme amaçlı olduğu ve D vitamini eksikliği gibi sağlık problemlerinin tedavisi için doktora başvurmanızın gerektiği.

D Vitamini Nedir ve Neye Yarar?

Başka bir yazımızda D vitamini nelerde bulunur ve faydaları nelerdir, sorularına kapsamlı yanıtlar vermeye çalışmıştık. D vitamini,  vücuttaki esas işlevi kalsiyum ve fosfor gibi minerallerin dengesi ve vücuttaki nakli olan ve yapı olarak birbirine benzeyen bir grup organik bileşiğe verilen ortak addır. İnsan vücudunda işe yarayan iki D vitamini çeşidi D2 ve D3'tür. D vitamininin görevleri arasında kemikleri ve dişlerin gelişimi ve korunması, bağışıklık sisteminin çalışarak vücudun mikroplara karşı savunulması, hücre farklılaşması ve hücre bölünmesinin kontrolü, metabolizmanın düzenlenmesi ve beyinde henüz tam olarak keşfedilmemiş bazı işlevler sayılabilir. D vitamini peynir, süt, yumurta ve balık gibi gıdalardan elde edilebildiği gibi güneş ışınlarının insan cildine temas etmesi sonucu cilt dokusu tarafından da üretilebilmektedir. Güneş ışığından D vitamini temin etmek için kısa bir süre güneşte kalmak ve el ile yüzün açık olması yeterlidir ama cam arkasında durmak ve güneş kremleri D vitamini sentezini engeller.

D vitamini Eksikliği Neden Olur?

D vitamini vücutta yağ dokularında depolanır ve bu sayede birkaç gün D vitamini almasanız bile depolanmış vitamini kullanabilirsiniz. Ancak haftalar ve aylar boyunca vücudunuza D vitamini girmezse depolar tükenir ve D vitamini eksikliği olarak bilinen sağlık sorunu ortaya çıkar. Vücudunuzun D vitamini temin etmesine engel olabilecek faktörler çeşitlidir. Bu bölümde D vitamini eksikliğinin sebeplerinden en yaygın olanlara bakacağız.

1-) Yanlış Beslenme: D vitamini içeren besinler süt ile yoğurt, peynir ve ayran gibi süt ürünleri, yumurta ve balık çeşitlerini kapsar. Eğer bunları yemiyorsanız farkında olmadan D vitamini eksikliği içerisinde olabilirsiniz. Özellikle vejetaryenler ile yemek seçen çocuklar risk altında.

2-) Güneşe Çıkmamak: En iyi D vitamini kaynaklarından birisi güneş ışınlarıdır ve insanların apartmanlara ve AVM’lere tıkılarak açık havaya hiç çıkmaması ve güneş yüzü görmemek D vitamini eksikliğinin en önemli sebeplerinden.

3-) Güneş Kremleri: Koruma derecesi çok yüksek güneş kremleri D vitamini almanızı engelleyebilir.

4-) Koyu Ten Rengi: Ten rengi koyulaştıkça deri hücrelerinin güneş ışığını kullanma özelliği azalır. Afrikalıların cildi en az D vitaminini üretir. Cildi en hızlı D vitamini üretenler ise beyaz tenli kişilerdir.

5-) Soğuk Ülkelerde Yaşamak: Kuzey ülkelerinde güneş kendini pek az gösterir. Bu yüzden özellikle sıcak ülkelerden buralara gidip yerleşmiş koyu tenli kişiler D vitamini yeterince alamayabilir.

6-) Obezite: Kilolu olmakla D vitamini eksikliği arasında kesin bir bağ vardır ama hangisi ötekine yol açıyor tam olarak bilinmiyor.

7-) Yaşlılık: Yaşlanma ile cildin D vitamini sentezleme kapasitesi düşüyor. Bu yüzden D vitamini eksikliği ve onunla bağlantılı kemik erimesi gibi hastalıklar ileri yaşlarda artıyor.

8-) Sindirim Sistemi Hastalıkları: D vitamini yağda çözülür ve yağ ile birlikte bağırsaklarda emilip kana geçer. Eğer yiyeceklerdeki yağı sindirmeye engel bir sağlık probleminiz varsa D vitamini eksikliğine uğrama ihtimaliniz var.

Bu saydığımız durumlar sizde varsa D vitamini seviyenize dikkat etmenizde fayda vardır çünkü D vitamini eksikliği tam bir belirti ortaya çıkarmadan gizlice ilerleyebilir. Kimi zaman ise çeşitli işaretler ile kendini belli eder.

D vitamini Eksikliği Belirtileri Nelerdir?

D vitamini eksikliğini sinsi bir sağlık problemi olarak adlandırmak doğru olabilir çünkü bu vitamini gereğince almayan birçok insanda bariz belirtiler görülmeyebiliyor. Güneş ışığıBu yüzden D vitamini eksikliğinden emin olmanın tek yolu kan testi yaptırarak kanınızdaki D vitamini seviyesini ölçtürmek. Gizlice devam eden D vitamini eksikliği ise uzun vadede ciddi hastalıklara yol açıyor. Yine de bazı işaretler var ki eğer bunlar sizde görülüyorsa D vitaminiyle ilgili bir probleminiz olma ihtimali yüksek ve bir doktora başvurmanız yerinde olacaktır. Şimdi D vitamini eksikiliğinin belirtileri listesine bir göz atalım.

1-) Baş Terlemesi: Yeterince D vitamini olmayınca vücudunuzda birçok dengesizlikler ortaya çıkıyor ve bunlardan biri de aşırı terleme ve özellikle baş bölgesinde ter. Bebeklerde de kafa terlemesi yeterli D vitamini alamamaya işaret edebiliyor.

2-) Depresyon: 2005 yılında bilim adamları beynin depresyonla ilgili bölümünde D vitamini reseptörleri olduğunu keşfettiler. Yani beyinde D vitamini moleküllerin yaptığı bir iş var. Bu işlevin ne olduğu henüz tam olarak ortaya konamadı ama moraliniz devamlı bozuksa yada bir tür depresyon yaşıyorsanız bunun sebebi başka rahatsızlıkların yanında D vitamini eksikliği de olabilir.1

3-) Uyuklama ve Sürekli Yorgunluk: D vitamini hareket etmeyi sağlayan kas ve kemikleri güçlendirdiğinden bu vitamin olmayınca devamlı bir güçsüzlük ve halsizlik ortaya çıkabiliyor. Yapılan araştırmalar, kronik yorgunluk şikayetinin arkasındaki sebeplerin başında D vitamini eksikliğinin olabileceğini ve D vitamini takviyesi ile yorgunluk probleminde iyileşme sağlanabileceğini gösteriyor.

4-) Gribe Yakalanma: D vitamini ile bağışıklık sistemi arasındaki bağ son yıllarda yapılan birçok araştırma ile kesinleşmiş durumda. Buna göre vücuda giren mikropları bulup yok etmekle görevli T-hücreleri harekete geçmek için D vitamini molekülüne ihtiyaç duyuyor. Kış aylarında güneş göremediğiniz için D vitamini seviyeniz düşüyor ve peynir, süt ve yoğurt gibi D vitamini buluna gıdaları da tüketmiyorsanız, grip virüslerine gün doğuyor. Eğer kışın hastalıkların pençesinden kurtulamıyorsanız D vitamininden şüphelenmek için sebebiniz var.2

5-) Kas ve Kemik Ağrıları: D vitamini, kalsiyumun kemiklere ulaşmasını ve burada katılaşarak kemikleri güçlendirmesini sağlar. D vitamini olmazsa kemikler zayıflar ve hassaslaşır. Eğer en küçük zorlanmada acı ve ağrı yaşıyorsanız sorun D vitamini olabilir.

6-) Obezite: Fazla kilolu kişilerde D vitamini eksikliğinin yaygın olduğu bilinmektedir. Bununla beraber aradaki sebep sonuç ilişkisi tam olarak ortaya konamamıştır. Bazı bilim adamları D vitamini eksikliğinin metabolizmayı bozarak kilo almaya yol açtığına kanaat ederken diğer bilim adamları ise fazla kiloların D vitamini derişimini azaltarak eksikliğe yol açtığını söylemektedir.

D Vitamini Eksikliği Hangi Hastalıklara Yol Açar?

Bahsettiğimiz belirtiler yanında, tedavi edilmediği takdirde D vitamini eksikliği uzun vadede çeşitli hastalıklara yol açabilmektedir. D vitamini eksiliği ile ilişkili olabilecek hastalıklardan en önemlileri aşağıda sıralanmıştır.

1-) Osteoporoz yani Kemik Erimesi: İleri yaşlarda ve daha çok kadınlarda görülen bu hastalık kalsiyum mineralinin kemiklerden eksilmesi sonucu kemiklerin yumuşaması ve kırılmaya meyilli hale gelmesi şeklinde ortaya çıkar. Kalsiyumun kemiklere ulaşmasını sağlayan madde D vitamini olduğu için D vitamini eksikliği kemik erimesiyle doğrudan ilgilidir.

2-) Raşitizm: Küçük çocuklarda D vitamini eksikliğine bağlı olarak ortaya çıkan kemik yamukluğudur. Erken teşhis edilirse tedavi edilebilir. Boyun kısa kalması da büyüme çağında yeterli D vitamini almamanın bir sonucudur.

3-) Solunum Yolu Hastalıkları: Bağışıklık sistemini güçlendiren D vitamini eksik olunca grip ve zatürre gibi solunum yolu enfeksiyonlarına yakalanma riski artmakta ve hastalıkların iyileşmesi de daha yavaş olmaktadır. Astım ile D vitamini eksikliği arasında da bir bağlantı olduğu düşünülmekle beraber tam olarak kanıtlanmış değildir.

4-) Otoimmün Hastalıklar: Otoimmün, bağışıklık sisteminin bozularak vücudun kendi hücrelerine saldırması ile ortaya çıkan hastalıklara denir. Multipl skleroz ve Romatoid Artrit gibi bazı otoimmün hastalıkların yeterli D vitamini almamakla alakalı olduğu düşünülmektedir.3

5-) Kanser: Çok sayıda kişinin D vitamini seviyelerini ve yıllar içerisinde kansere yakalanma oranlarını kaydetmek suretiyle yapılan araştırmalar kanında çok D vitamini olan kişilerin kansere yakalanma riskinin en az yüzde 65 daha az olduğu ortaya çıkarmıştır.4 D vitamini eksikliği ile bağlantısı en sık dile getirilen kanser türleri ise kolon, akciğer ve göğüs kanseridir.

6-) Nörodejeneratif Hastalıklar: D vitamininin insan beyni için gerekli bir madde olduğundan yukarıda söz etmiştik. Araştırmalara göre bu vitamin yalnızca düşünme ve duyguların dengelenmesi için değil, aynı zamanda beynin hastalıklardan korunması için de gerekli çünkü D vitamini eksikliği algıda gerileme, bunama ve Alzheimer riskini kat kat artırıyor, Parkinson hastalığının ise daha şiddetli olmasına yol açıyor.5

7-) Diyabet ve Kalp Hastalığı: Sayısı gittikçe artan araştırma sonuçları D vitamini eksikliği ile şeker hastalığı ve kalp hastalıkları arasında bir bağlantı olabileceğini göstermektedir. Ancak D vitamini bu hastalıklara tam olarak nasıl bir etki etmektedir ve D vitamini takviyesi şeker hastalığı yada kalp krizi riskini azaltır mı, gibi soruları için henüz kesin cevaplara ulaşılmamıştır. 

doktor

Tedavi

D vitamini eksikliği tedavisi ağızdan vitamin haplarıyla veya kasa yapılan D vitamini iğneleri yoluyla vücuttaki D vitamini seviyesinin yukarı çekilmesi şeklinde olur. Kullanılan vitamin ilaçları aralarında küçük farklar olan D2 ve D3 vitaminlerinden birini içerir. Genellikle ilk başta hastaya yüksek dozda D vitamini verilerek kandaki seviyenin hızla normalleşmesi ve belirtilerin çabucak düzelmesi sağlanır. Takip eden haftalar veya aylarda hastanın durumuna göre D vitamini seviyesini korumak için daha düşük dozda tedaviye devam edilir.

D vitamini eksikliği tedavisinde önemli husus kesinlikle doktor kontrolünde yapılmasıdır. Bir kere görülen belirtilerin D vitamini eksikliği mi yoksa başka bir hastalık mı olduğuna ancak doktor yapacağı kan testi ile karar verebilir. Hangi D vitamini takviyesinin hangi dozda ve ne sıklıkta alınacağını da doktor, hastanın yaş ve cinsiyet gibi özellikleri, eksikliğin şiddeti ve mevcut başka tıbbi durumları göz önünde bulundurarak kararlaştırır. Gereğinden az D vitamini takviyesi kullanmak istenen faydayı sağlamayacağı gibi gereğinden fazla kullanılan D vitamini ilaçları da D vitamini zehirlenmesine yol açabilmektedir.

1-) vitamindcouncil.org

2-) Kongsbak, Levring, Geisler… The Vitamin D Receptor and T Cell Function. Frontiers in Immunology. 2013.

3-) webmd.com

4-) medscape.com

5-) lifeextension.com

Custom Search