Custom Search

B12 Vitamini Eksikliği: Nedenleri, Belirtileri ve Tedavisi

B12 vitamini eksikliği yaşam kalitenizi düşürmekle kalmayan, tedavi edilmezse başka hastalıklara yol açabilen, uzun vadede kalıcı hasara neden olabilen ve ciddiye alınması gereken bir durumdur. Bu yüzden B12 vitamini eksikliğinden şüphelenen bir kişinin vakit kaybetmeden doktora başvurması ve doktorun dediği şekilde hareket etmesi gerekmektedir. Bu yazımızda sadece bilgilendirme amaçlı olarak B12 eksikliğinin oraya çıkma nedenleri, belirtileri ve tedavisinde takip edilen yöntemlerden söz ettik.

B12 Vitamini Tam Olarak Nedir?

Başka bir yazımızda B12 vitamini ne işe yarar ve nelerde bulunur, sorusuna kapsamlı bir yanıt vermeye çalışmıştık. Burada ise B12 vitamini hakkında özet mahiyetinde genel bir bilgi vereceğiz. b12 içeren gıdalarB12 vitamini B grubu vitaminlerinden suda çözünebilen ve molekülündeki kobalt atomu nedeniyle kobalamin olarak da bilinen bir vitamindir. B12; beyin ve sinir sisteminin normal bir şekilde çalışmasını sağladığı gibi kırmızı kan hücrelerinin yapımında da kilit görevler üstlenmektedir. Tıpkı diğer vitaminler gibi B12 vitamini de vücutta üretilemez ve gıdalardan alınması zorunludur.

B12 Eksikliği Neden Olur?

B12 vitamini eksikliğinin nedenlerini temel olarak ikiye ayırabiliriz: Yanlış beslenme ve sindirim sistemi hastalıkları. Yanlış beslenmeden kastımız B12 içeren besinleri yeterli ölçüde tüketmemek. B12 vitamini; sadece et, ciğer, süt, peynir, yoğurt, yumurta ve balık eti gibi hayvanlardan elde edilen besinlerde bulunur.

Meyveler, sebzeler, baklagiller ve tahıllar gibi bitkilerden elde edilen gıdalarda ise B12 vitamini hiçbir şekilde bulunmaz. Bu yüzden bulgur, pirinç, ekmek gibi tahıllara ve nohut, fasulye, mercimek gibi bakliyata dayalı bir beslenme esas olarak B12 vitamini açısından fakir bir beslenmedir. Et ürünlerindeki B12 miktarı da değişiklik gösterir. Mesela, tavuk etindeki B12 vitamini kırmızı ettekinden çok daha azdır. Kırmızı et yerine sadece tavuk yemek de yeterince B12 vitamini almamakla sonuçlanabilir.

Bazı durumlarda B12 vitamini açısından zengin gıdaları tüketen kişilerde bile B12 eksikliği görülür ve bunun sebebi vitaminin emilimini engelleyen sindirim sistemi hastalıkları, alışkanlıklar ve tıbbi durumlardır. Bu durumlardan en sık görülenleri aşağıda listeledik.

  • Pernisyöz Anemi: Hastalıklar içinde en çok bu B12 eksikliğine yol açar. Pernizyöz anemi, vücudunuzu korumakla görevli bağışıklık hücrelerinin kontrolden çıkarak kendi mide hücrelerinize saldırması anlamına gelir. Mide çeperindeki “paryetal hücre” adı verilen bir hücre grubu B12 emilimini sağlayan “intrinsik faktör” enzimini üretmekle görevlidir. Bu hücreler zarar görünce mide intrinsik faktör üretmez ve B12 vitamini emilmez ve kana geçmez.
  • Atrofit Gastrit: Bu da çeşitli sebeplerden mide çeperi hücrelerinin azalıp yok olması durumudur. Mide içi hücreleri ortadan kalkınca B12 vitamininin sindirimi mümkün olmamaktadır.
  • Crohn Hastalığı
  • Çölyak Hastalığı
  • Alkol Kullanımı: Alkol mideyi ve bağırsakları tahrip ettiği için sindirim sıvılarının ve yukarıda anlattığımız intrinsik faktörün üretilmesini engeller. Bu yüzden alkol kullanmak B12 emiliminde ciddi bir azalmaya sebep olur.
  • Mide Ameliyatları: Her ne kadar bir hastalık olmasa da zayıflama amacıyla yapılan mide küçültme ameliyatları da B12 emiliminin azalmasına yol açabilmektedir.
  • İlaçlar: Uzun süre kullanılan bazı ilaçlar B12 emilimini etkileyebilir. Bu konuda doktora danışmak gereklidir.
  • Yaşlanma: Yaş ilerledikçe bağırsaklarınızın B12 vitamini emilimi kapasitesi azalır. Bu yüzden orta yaşın üzerindekiler B12 vitamini konusunda biraz daha dikkarli olmalıdır.

B12 Vitamini Eksikliği Belirtileri Nelerdir?

B12 vitamini eksikliğinin belirtilerini anlamanın yolu B12’nin vücuttaki işlevini bilmekten geçmektedir. Yukarıda B12’nin sinir sistemi ve kan oluşumu için gerekli olduğunu söylemiştir. B12 vitamini eksik olunca ortaya çıkan belirtiler de çoklukla kansızlık ve sinir sisteminin zayıflamasıyla alakalıdır.

  • Halsizlik ve Yorgunluk: B12 vitamini kansızlığa yol açtığı için kaslarınıza yeterince oksijen gitmez sürekli bir halsizlik hissedersiniz.
  • Çarpıntı ve Nefes Nefese Kalma: Kansızlıktan dolayı hücrelerinize besin ve oksijen yetiştirmek için kalp ve ciğerler daha çok çalışmak zorunda kalır.
  • Cilt Renginde Solukluk: Bu da kansızlığın bir belirtisidir.
yorgunluğa yol açar
  • İştahsızlık ve Kilo Kaybı: Kilo alamama kansızlığın klasik bir belirtisidir.
  • Algı ve Hafızada Zayıflık: B12 vitamininin temel görevlerinden birisi beyin ve sinir sisteminin doğru çalışmasını sağlamaktır. Bu yüzden sürekli dalgınlık B12 eksikliğine işaret olabilir. Eksiklik devam ederse aşağıdaki belirtiler de ortaya çıkabilir.
  • Kulak Çınlaması
  • Görme Bozukluğu
  • Davranışlarda ve Hareketlerde Değişiklik
  • Gerginlik ve Depresyon
  • Dilde şişkinlik, kızarıklık ve pütürlerin kaybolması
  • Normal Dışı Saç Dökülmesi
  • Normal Dışı Saç Beyazlaması
  • Tırnaklarda Aşırı Kırılma
  • Kol ve Bacak Uyuşma yada Karıncalanma
  • Beyin Hasarı ve Bunama: Uzun süre devamlı B12 eksikliği yaşamak beyinde kalıcı hasarlara ve beynin küçülmesine sebep olabilir. İleri yaştaki kişilerde görülen Alzaymır ve bunama gibi hastalıkların B12 eksikliğiyle ilgili olabileceği düşünülmektedir çünkü yukarıda açıkladığımız üzere yaşlılar da B12 eksikliği ihtimali daha çoktur.
b12 eksikliği tedavisi

Genelde demir eksikliği belirtileri ile B12 eksikliği belirtileri birbirine çok benzer çünkü her ikisi de kansızlığa neden olur. Tüm bu belirtiler B12 eksikliği veya başka ciddi bir hastalığın habercisi olabilir. Burada anlattığımız durumları yaşayanlar tanı ve tedavi için doktora başvurmalıdır. B12 eksikliği teşhisi genellikle kan tahlili ile yapılır. Kanda B12 vitamini seviyesi düşük çıkarsa doktor sebebini ortaya çıkarmak için başka testler isteyebilir ve gerekli tedavi uygulatır.

B12 Vitamini Eksikliği Tedavisi

B12 vitamini eksikliği tedavisinin ne şekilde olacağına doktor eksikliğin şiddeti ve sebebine göre karar verir. Çok hafif bir eksiklik varsa sadece beslenmeyle ilgili bazı değişiklikler yapmak ve daha çok B12 içeren yiyecekler yemek yeterli olabilir.

Beslenmenin ötesinde tedavi gerektiren durumlarda ağız yoluyla alınan B12 vitamin takviyesi uygulanabilir. B12 vitamin haplarının birkaç çeşidi vardır. Bunlardan doktorun uygun gördüğü çeşit ilaç, gereken sıklıkla alınmalıdır. Beslenme biçiminin düzeltilmesiyle bu hapları alma ihtiyacı zamanla ortadan kalkabilir ama hiç etmeyen ve benzeri eksik beslenmeye devam eden kişiler devamlı olarak B12 takviyesi almak zorunda da kalabilir.

Eğer B12 vitamini eksikliği sindirim sistemindeki bir problemden dolayı ise vitamin hapları bir işe yaramayacaktır çünkü haplardaki vitamin de emilmeden bağırsaklardan geçip gidecektir. Böyle durumlarda B12 vitamini doğrudan iğne ile vücuda verilmelidir. B12 eksikliği şiddetli olduğunda veya doktor tarafından uygun görülen başka hallerde de B12 ampul de denilen B12 vitamini iğnesi uygulanır. Ciddi bir eksiklik varsa iğne ilk hafta hergün yapılır ve hızlı bir düzelme sağlanır. Daha sonra bir ay boyunca haftada bir ve daha sonra her ay B12 iğnesine devam edilir.

Ağız yoluyla veya iğneyle B12 vitamini tedavisi görenler mide bulantısı, ishal, kusma ve iğne yapılan yerde kızarma gibi yan etkiler görebilirler. Bu gibi yan etkiler görülürse hemen doktora haber verilmelidir. Ayrıca B12 tedavisi görecekler o sırada kullanmakta oldukları başka bir ilaç varsa bundan da mutlaka doktoru haberdar etmelidirler.

Sonuç: Kendinize Dikkat Edin

Dünyada ve ülkemizde en çok görülen iki vitamin eksikliği, D vitamini eksikliği ile B12 vitamini eksikliğidir. Bunlardan bilhassa B12 konusunda insanların yeterli bilgiye sahip olmadığı ve B12 eksikliğinin çoğu zaman farkedilmeden devam ettiği düşünülüyor. Oysa tedavi edilmeyen B12 vitamini eksikliği başka hastalıklara yol açabilir ve kesinlikle ciddiye alınmalıdır. B12 eksikliğinden korunmak için et, balık ve süt ürünlerini tüketmeye devam edin ve belirtiler siz de görülüyorsa doktora başvurun.

Custom Search